[magmagf]

تقسيم بندي تيك:

1- تيك هاي حركتي ساده(SIMPLE MOTOR TICS): حركات بي معني، ناگهاني و كوتاه ميباشند. مانند: چشمك زدن، بالا انداختن شانه، بالا بردن بيني، حركت دادن دستها و پاها.

2-تيك هاي آوايي ساده(SIMPLE PHONIC TICS): اصوات غير ارادي اي كه از بيني، گلو و دهان خارج ميگردند. مانند: سرفه كردن، صاف كردن گلو، بالا كشيدن بيني، خرخر كردن، آروغ زدن، تقليد اصوات حيوانات.

3- تيك هاي حركتي پيچيده(COMPLEX MOTOR TICS): حركاتي كه بيشتر هدفمند بوده و چندين عضله بطور هماهنگ در ايجاد آنها دخالت دارند. مانند: كشيدن لباس، لمس كردن ديگران، لمس كردن اشياء، شكلك درآوردن، نيشگون گرفتن، بوسيدن خود و يا ديگران، آب دهان انداختن، خاراندن، شانه زدن موها، ضربه با نوك انگشت، پريدن و لي لي رفتن، زبان درازي، لمس كردن بيني، بوييدن اشياء و افراد، حركات پرتابي، پژواك كرداري (ECHOPRAXIA) (تكرار و تقليد غير ارادي حركات ديگران)، كوپروپراكسيا (COPROPRAXIA) (انجام حركات و ژستهاي قبيح، زننده، و ناپسند نزد جامعه)

4- تيك هاي آوايي پيچيده(COMPLEX PHONIC TICS): آواهاي هدفمند تر و طولاني تر. مانند: پژواك گويي (ECHOLALIA) (تكرار غير ارادي كلمات و جملات ديگران)، مكررگويي(PALILALIA) (تكرار غير ارادي كلمات و جملات خود)، مكررخواني(LEXILALIA)(تكرار غير ارادي كلماتي كه خوانده ميشوند)، كوپرولاليا و يا بد دهني (COPROLALIA)(بيان واژه ها و الفاظ ركيك، قبيح و ممنوعه)،صحبت كردن با خود، تغيير دادن مكرر لحن گفتار، سوت زدن، خنديدن و فرياد كشيدن هاي ناگهاني.

انواع تيك بر حسب مدت پايداري:

1-تيك هاي گذرا: كمتر از 12 ماه تداوم مي يابند (نيازي به درمان خاصي ندارند).

2-تيك هاي مزمن: بيش از 12 ماه تداوم مي يابند (نياز به مراجعه به پزشك و درمان دارويي دارند).

نكاتي درباره تيك ها:

1-تيك ها با افزايش استرس، خستگي، هيجانات مثبت و منفي، و گرما، تشديد و افزايش مي يابند.

2-هر چه بيشتر حواس فرد مبتلا به تيك معطوف شود، تيك نيز افزايش مي يابد.

3-هنگامي كه فرد كاملا غرق انجام فعاليتي گردد بطوري كه تمام حواس خود را متمركز آن فعاليت خاص ميكند،،تيك نيز كاهش يافته و يا كاملا ناپديد ميشود.

4-تيك ها كاملا غير ارادي نيستند و فرد ميتواند براي مدت كوتاهي جلوي آنها را بگيرد.اما پس از مدتي ديگر مقابله با تيك غير ممكن گرديده و فرد ناچار به تسليم خواهد شد.تيك راهي است براي تخليه فشار ها و تنشهاي رواني و جسمي در فرد مبتلا،بنابراين سركوب آن استرس زا ميباشد.

5-معمولاً 25 درصد كودكان دچار تيك شده كه در اين ميان سهم پسران 4 برابر دختران است.

6-اغلب تيك ها با افزايش سن كودكان محو و برطرف ميشوند، اما در مواردي نيز ممكن است تيك در بزرگسالي نيز تداوم داشته باشد.

علت ايجاد تيك:

علت آن ناشناخته است. اما نقش وراثت در ايجاد آن به اثبات رسيده است. اشكال در عملكرد عقده‌هاي قاعده اي مغز (BASAL GANGLIA)(عقده هاي قاعده اي بخشي از مغز هستند كه در تنظيم حركات هماهنگ عضلات دخالت دارند)، و متابوليسم غير طبيعي نوروترانسميترهاي دوپامين و سروتونين در ايجاد تيك دخيل مي باشند.

درمان تيك:

1-تيك هاي زود گذر نيازي به درمان ندارند.

2-تيك هاي مزمن كه ممكن است علامت نشانگان تورت(TOURETTE SYNDROME) باشد، بايد تحت نظر پزشك درمان گردد.

3-درمان دارويي شامل آرام بخشها، ضد افسردگي ها، آنتي سايكوتيك ها و بلوك كننده هاي دوپامين ميباشند.(CLONAZEPAM-CLONIDINE-FLUXETINE-PIMOZIDE-RISPERIDONE-Haloperidol)

4- هيچگاه كودك را بخاطر تيك هايش مورد سرزنش قرارندهيد و به وي اطمينان خاطر دهيد كه وي نبايد بواسطه آن دچار خجالتزدگي شود.

5- سعي كنيد مشكلات و استرسهاي زندگي كودك خود را به حداقل برسانيد.

6- خواب كافي از خستگي كودك كاسته و شدت و تناوب تيك را كاهش ميدهد.

چه وقت بايستي به پزشك مراجعه كرد:

1-تيكهايي كه بيش از يك سال ادامه مي يابند.

2-در صورتي كه تيك ها بسيار شديد و تكرار شونده ميباشند.

3-تيك ها در فعاليت هاي روزمره فرد تداخل ايجاد كرده و يا در كودك ايجاد خجالتزدگي و مشكلات احساسي شديد ميكنند.

4-هنگامي كه تيك هاي آوايي و حركتي توام با يكديگر ميباشند (نشانگان تورت).

آزمايشات تشخيصي تيك:
نيازي به آزمايش خاصي نبوده و با مشاهدات و معاينات باليني تشخيص داده ميشود.

نشانگان تورت(TOURETTE SYNDROME):

يك اختلال موروثي و نورولوژيك ميباشد كه سن آغاز آن قبل از سن 18 سالگي است. مشخصه بارز نشانگان تورت تيك هاي متعدد و مزمن حركتي و آوايي مي باشد. ناگفته نماند كه افراد مبتلا به نشانگان تورت از هوش طبيعي برخوردار ميباشند. اين اختلال عموماً پس از افزايش سن برطرف و يا تخفيف مي يابد. علت اصلي اين اختلال ناشناخته است اما عوامل ژنتيكي و محيطي هر دو در ايجاد آن دخيل ميباشند. متابوليسم غير طبيعي نوروترانسميترهاي دوپامين و سروتونين در ايجاد آن نقش دارند.

نكته: نشانگان تورت معمولا با اختلال وسواس-اجبار، بيش فعالي-كم توجهي، و مشكلات رفتاري ديگر همراه ميباشد.

افتراق تيك هاي نشانگان تورت با تيك هاي ديگر:

1-هر دو نوع تيك آوايي و حركتي در فرد مشاهده ميشود (اما الزاما هميشه با هم توام نيستند).

2-تيك ها در طي روز چندين مرتبه تكرار ميشوند.

3-تيك ها بيش از يك سال تداوم مي يابند.

4-تيك ها از لحاظ تعداد، فركانس، تيپ، محل بطور دوره اي دستخوش تغيير ميگردند. شدت تيك ها مدام كاهش و افزايش مي يابد و حتي ممكن است تيك ها به مدت چند ماه (نه بيش از 3 ماه) كاملا ناپديد شوند.

اختلالاتي كه ممكن است با تيك اشتباه گرفته شوند:

1-اختلال كُره (CHOREA): اختلال حركتي ناهنجار و غير ارادي است كه علامت مشخصه آن انقباضات نامنظم و كوتاه و فاقد ريتم ميباشد (حركات تكراري نميباشند). مانند حركات سريع و ناگهاني و بدون هدف عضلات صورت، گردن، دستها و پاها.اين اختلال حركتي در پي عفونت باكتريايي استرپتوكوكي و همراه با تب روماتيسمي بروز مي يابد.

2- اختلال ديستوني(DYSTONIA): به انقباضات غير ارادي ،شديد،دردناك و پايدار عضلات اطلاق ميشود. كه ممكن است همه عضلات بدن و يا بخشي از آن را درگير كند. علت اصلي آن ناشناخته است. اما عوامل ژنتيكي، عدم تعادل مواد شيميايي بدن، آسيب به مغز و مصرف برخي داروها در ايجاد آن دخيل ميباشند. مانند: ديستوني گردني كه در آن عضلات گردن ناگهان به يك سمت چرخيده و گردن ثابت مي ماند.

3-ميوكلونوس(MYOCLONUS): گرفتگي ماهيچه به پرش و انقباضات سريع و غير ارادي عضلات گفته ميشود.سكسكه كردن يك نوع طبيعي آن است كه عضله ديافراگم در آن درگير ميشود.اين اختلال معمولا در افراد مبتلا به صرع حساس به نور ايجاد ميشود. كه ميتواند باعث ايجاد حركات ناهنجار همزمان در دو سمت بدن شود.

نكته:افراد مبتلا به بيماري اوتيسم(AUTISM) نيز ممكن است حركاتي مشابه تيك از خود بروز دهند.


مردمان